شروع کار با KDE یا Kubuntu

به‌روزرسانی ۲۰۲۶: شروع کار با Kubuntu 26.04 LTS

این نوشته در سال ۲۰۱۸ و برای Kubuntu 18.04 نوشته شده بود. نسخهٔ پیشنهادی فعلی برای استفادهٔ روزمره، Kubuntu 26.04 LTS با KDE Plasma 6.6 است که تا آوریل ۲۰۲۹ به‌روزرسانی امنیتی و اصلاحات مهم دریافت می‌کند. در این نسخه Wayland نشست پیش‌فرض و پشتیبانی‌شده است؛ بنابراین بعضی راه‌حل‌های قدیمی مبتنی بر X11 و xrandr دیگر انتخاب اول نیستند. جزئیات نسخه را می‌توانید در یادداشت انتشار رسمی Kubuntu 26.04 بخوانید.

افزودن کیبورد فارسی

دیگر نیازی به نصب ibus-m17n نیست. چیدمان استاندارد فارسی همراه سیستم موجود است:

1. System Settings را باز کنید.
2. به Keyboard → Layouts بروید.
3. گزینهٔ Configure layouts را فعال کنید.
4. روی Add بزنید و چیدمان Persian (IR) را اضافه کنید.
5. از همان صفحه میانبر جابه‌جایی بین چیدمان‌ها را انتخاب کنید.

اگر فقط برای نوشتن فارسی به چیدمان کیبورد نیاز دارید، همین روش داخلی Plasma کافی است. IBus بیشتر برای روش‌های ورودی پیچیده‌تر کاربرد دارد.

برای نوشتن متن‌های دوزبانه هم راهنمای چجوری فارسی و انگلیسی قاطی تایپ کنیم که به هم نریزه؟ را ببینید؛ آنجا روش کنترل جهت متن با کاراکترهای استاندارد یونیکد را توضیح داده‌ام.

نصب Yakuake

Yakuake در مخزن رسمی اوبونتو موجود است و به لینک یا مخزن جانبی نیاز ندارد. در Konsole اجرا کنید:

1
2

sudo apt update
sudo apt install yakuake

بعد Yakuake را از منوی برنامه‌ها اجرا کنید. میانبر پیش‌فرض باز و بسته‌کردن پنجره معمولاً F12 است. برای تغییر آن، در تنظیمات میانبرهای Yakuake گزینهٔ Open/Retract Yakuake را پیدا کنید؛ من همچنان F10 را ترجیح می‌دهم چون F12 در مرورگرها ابزار توسعه‌دهنده را باز می‌کند.

تنظیم نمایشگر و رزولوشن

در نشست Wayland ابتدا از System Settings → Display & Monitor → Display Configuration استفاده کنید. Plasma 6 تنظیم مقیاس، نرخ نوسازی و نمایشگرهای HiDPI را از همین بخش مدیریت می‌کند.

راهنمای قدیمی من دربارهٔ xrandr فقط برای نشست X11 مناسب است. Kubuntu 26.04 به‌صورت پیش‌فرض X11 را نصب نمی‌کند و تیم Kubuntu نیز آن را پشتیبانی نمی‌کند؛ پس سراغ راه‌حل قدیمی بروید فقط اگر آگاهانه نشست X11 را نصب و انتخاب کرده‌اید.

به‌روزرسانی Plasma و برنامه‌های KDE

برای بیشتر کاربران همان مخزن‌های رسمی امن‌ترین انتخاب‌اند:

1
2

sudo apt update
sudo apt full-upgrade

Kubuntu یک مخزن رسمی Backports هم دارد، اما نسخه‌های اصلی جدیدتر Plasma، Frameworks و برنامه‌های KDE را وارد سیستم می‌کند و احتمال ناسازگاری دارد. فقط اگر دقیقاً به این نسخه‌ها نیاز دارید و روش بازگرداندن PPA را می‌دانید، آن را اضافه کنید:

1
2
3

sudo add-apt-repository ppa:kubuntu-ppa/backports
sudo apt update
sudo apt full-upgrade

متن اصلی نوشته در سال ۲۰۱۸

این بخش برای حفظ نسخهٔ تاریخی نوشته باقی مانده است. دستورهای آن را روی نسخه‌های جدید Kubuntu اجرا نکنید و از راهنمای به‌روزشدهٔ بالا استفاده کنید.

اولش که من از اوبونتو به کوبونتو و KDE مهاجرت کردم یه چند ساعتی یکم محیط کار برای ناملموس شده بود اما هر چی میرفتم جلو، هی هیجان زده تر میشدم و تکرار میکردم که این همون چیزی بود که دنبالش بودم و این همون جوریه که درسته و باید باشه!

محیط KDE پلاسما انقدر خوبه که اصلا ازش تعریف نمیکنم و فقط چند تا موضوع که شاید نیاز داشته باشین بدونین رو اینجا مینویسم:

کیبورد فارسی

کیبورد فارسی به طور پیش فرض توی کوبونتو موجود نیست و اول باید پکیج ibus-m17n رو نصب کنین:
https://www.ubuntuupdates.org/package/core/bionic/main/base/ibus-m17n

مشکل رزولوشن

اگه رزولوشن مانیتور شما درست تنظیم نمیشه یا تشخیص داده نمیشه، من توی پست قبلی بلاگم توضیحات کاملی برای حل این مشکل دادم
تنظیم دایمی رزولوشن دلخواه در اوبونتو و کوبونتو توسط xrandr و xsetup

کنسول اعتیاد آور

یکی از جذابیت های KDE همین کنسول Yakuake هستش که همیشه بازه و هر موقع لازمش دارین با یه کیلید از بالای صفحه میاد پایین و میره.
به صورت پیشفرض، میانبرش F12 هست که خب ما وب دولوپر ها خیلی به F12 ارادت داریم و من برای خودم به F10 تغییر دادمش.
لینک نصب قدیمی این بخش دیگر در دسترس نیست؛ راهنمای نصب مستقیم Yakuake را بالاتر، در همین نوشته، اضافه کرده‌ام.

آپدیت های به روز تر KDE Community

1
2
3

sudo apt-add-repository ppa:kubuntu-ppa
sudo apt-get update
sudo apt-get dist-upgrade

یه عالمه تغییرات و برنامه های اضافی و…دیگه هم هست که میشه چند صفحه دیگه راجع به اونا بنویسم، ولی خب سلیقه ای هستن و هر کس یه چیزی دوست داره، منم ادامه نمیدم و اگه سوالی داشتین ازم بپرسین.